Tasarım Tesciline İtiraz: 3 Aylık Bülten Süreci ve Karşı Görüş Rehberi
- 3 Şub
- 4 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 11 Mar
Tasarım tescili süreci, sadece başvurunun yapılmasıyla tamamlanan bir prosedür değil; aksine üçüncü tarafların itiraz haklarını kullanabildiği dinamik bir süreçtir. Marka tescilinde olduğu gibi tasarım tescilinde de bülten aşaması, başvurunun kaderini belirleyen en kritik aşamalardan bir tanesidir.
Türk Patent ve Marka Kurumu (“Türk Patent”) nezdinde yapılan tasarım başvuruları, uzmanlar tarafından şekli şartlar ve yenilik (dünya çapında yenilik) açısından incelenmektedir. Bu incelemeyi geçen tasarımların tescil edildiği kabul edilir ve bu tescil Resmi Tasarım Bülteni’nde yayımlanır. Tescilin Bülten’de yayım tarihinden itibaren 3 aylık süre içerisinde, üçüncü tarafların tasarım tesciline karşı itirazda bulunma hakkı bulunmaktadır.
Bu süreçte taraflar iki temel durumla karşılaşmaktadır:
İtiraz Etmek: Başkası adına yayımlanan bir tasarımın yenilik ve ayırt edicilik şartlarını taşımadığını veya haklarınızı ihlal ettiğini düşünerek tescili durdurmak.
Karşı Görüş Sunmak: Kendi tasarım başvurunuza gelen bir itiraza karşı savunma yaparak tescil belgesini almak.
Biz de bu yazımızda, tasarım tesciline itiraz ve karşı görüş süreçlerini, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (“SMK”) ışığında detaylandırdık.
Hangi Durumlarda Tasarım Tesciline İtiraz Edilebilir?
Tasarım tesciline yapılacak itirazlar, SMK m. 67/2 uyarınca belirli hukuki gerekçelere dayandırılmalıdır. Bir tasarımın tescil belgesi almasını engellemek için ileri sürülebilecek temel nedenler şunlardır:
1. Tasarım Tanımına Uygunluk (SMK m. 55)
Tescili istenen görselin bir "ürün" veya ürünün parçası olması gerekir. Ürünün teknik fonksiyonundan bağımsız, göze hitap eden dış görünüm unsurları (çizgi, şekil, form vb.) tasarım koruması altındadır. Bu halde, itiraz aşamasında tescilin, tasarım tanımına uygun olup olmadığı tartışılmaktadır.
2. Yenilik ve Ayırt Edicilik Şartları (SMK m. 56)
İtirazların en sık dayandığı temel gerekçedir. Bir tasarımın tescil edilebilmesi için:
Yenilik: Başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması gerekir. Sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteren tasarımlar (renk vb.) yeni kabul edilmez. İtiraz aşamasında, başvuru tarihinden önce yayımlanmış kataloglar, web sitesi arşivleri (Wayback Machine gibi), sosyal medya paylaşımları veya piyasada halihazırda satılan ürün görselleri/faturaları delil olarak sunulmakta ve tasarım “yeni” olmadığı savunulmaktadır.
Ayırt Edicilik: Bilgilenmiş bir kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenimin, daha önce kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımdan farklı olması şarttır. Eğer tescili istenen tasarım ile eski tasarım arasındaki farklar sadece önemsiz ayrıntılarda kalıyorsa, bu tasarımlar "aynı" kabul edilir ve ayırt edicilik şartı sağlanmamış olur.
Tasarımcının Seçenek Özgürlüğü: Önemle belirtmek isteriz ki, ayırt edicilik değerlendirmesinde, her ürün için aynı standartlar uygulanmamakta, tasarımcının tasarımı uygulamadaki seçenek özgürlüğü de ayrıca değerlendirilmektedir. Eğer bir ürünün tasarımı teknik fonksiyonlar veya yasal zorunluluklar nedeniyle kısıtlıysa (örneğin bir otomobil jantı veya standart bir plastik şişe), tasarımcının yaratıcılık alanının dar olduğu söylenebilecektir. Bu durumda, tasarımlar arasındaki küçük farklar bile ayırt edicilik için yeterli görülebilecektir. Tasarım seçeneklerinin sınırsız olduğu alanlarda (örneğin mücevher, mobilya veya moda tasarımı), ayırt ediciliğin kabul edilmesi için daha belirgin ve göze çarpan farklar aranacaktır.
3. Kamu Düzeni ve Teknik Fonksiyon İstisnaları (SMK m. 58 ve 64)
Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı tasarımlar koruma dışıdır. Buna ek olarak, ürünün dış görünümü, sadece teknik bir fonksiyonu yerine getirmek için zorunluysa tescil edilemez. Yine, mekanik olarak başka bir ürüne monte edilmesi için belirli boyutlarda üretilmesi zorunlu olan parçalar (yedek parça uyumları gibi) koruma kapsamı dışındadır. Bu halde itiraz, tasarımın estetik bir kaygıdan değil, ürünün çalışması için "zorunlu bir biçim" olduğundan tescil edilemeyeceği üzerine kurulur.
4. Kötüniyet ve Yetkisiz Hak Kullanımı
Tasarım başvurusunun kötüniyetle yapılması veya başka birine ait fikri mülkiyet hakkının (telif, marka vb.) izinsiz kullanımı itiraz gerekçesidir. Burada itirazın odak noktası tasarımın kendisinden ziyade, başvuru sahibinin "niyeti" veya "yetkisizliği"dir. İtiraz sahibi; başvuru yapan kişinin aslında kendi ticari temsilcisi olduğunu, tasarımın kendisine ait olduğunu veya tasarımın içinde kendisine ait bir telif hakkının (örneğin bir grafik çizimin) izinsiz kullanıldığını ispatlayarak süreci kurgulamaktadır.
Sürecin İşleyişi ve YİDK Kararı
Tasarım tesciline itiraz süreci, marka itirazlarından süre ve merci bakımından bazı farklılıklar göstermektedir:
İtiraz Süresi (3 Ay): Marka tescilindeki 2 aylık sürenin aksine, tasarım bülten yayım süresi 3 aydır. Bu süre içinde itiraz ücretinin ödenmesi ve yazılı itirazın sunulması şarttır.
YİDK İncelemesi: SMK m. 68 uyarınca, tasarım tescilinin yayımına yapılan itirazlar doğrudan Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu (“YİDK”) tarafından incelenir. YİDK, Türk Patent’in en üst idari karar mercii olup YİDK tarafından verilen karar Türk Patent’in nihai kararıdır. Eğer itiraz reddedilirse, tasarım tescil belgesi düzenlenir ve başvuru sahibine iletilir.
Hükümsüzlük Kararı: Eğer YİDK, yapılan itirazı haklı bulursa, tasarımın tescili hükümsüz kılınır. Bu karar bültende yayımlanır.
YİDK kararının hukuka aykırı veya hatalı olduğunu düşünen ilgili tarafların, kararın kendilerine tebliğinden itibaren 2 ay içerisinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi nezdinde YİDK Kararının İptali davası açma hakkı bulunmaktadır.
Tasarıma İtiraz Gelirse Ne Yapmalısınız? (Karşı Görüş Süreci)
Marka başvurularında olduğu gibi, tasarıma itiraz gelmesi tescilin otomatik olarak reddedileceği anlamına gelmez. İspat yükü itiraz eden taraf üzerindedir.
Savunma Hakkı: Türk Patent, sunulan itirazı görüş bildirilmesi için başvuru sahibine bildirir. İtirazın, başvuru sahibine bildiriminden itibaren 1 ay içinde, başvuru sahibinin karşı görüş dilekçesi sunuma hakkı bulunmaktadır.
Karşı Görüş Stratejisi: Tasarımın neden yeni ve ayırt edici olduğunu, itiraz eden tarafın delillerinin neden geçersiz olduğunu kanıtlamak ve gerekirse tasarımcının tasarımı uygularkenki seçenek özgürlüğüne ilişkin değerlendirme yapılarak stratejik bir savunma kurgulanmalıdır. Doğru kurgulanmayan bir karşı görüş, özgün bir tasarımın dahi reddedilmesine yol açabilecektir.
Sonuç
Tasarım tescil süreci; sadece görsel sunmaktan ibaret olmayan, bülten aşamasındaki itiraz ve karşı görüş ataklarıyla yönetilmesi gereken dinamik bir süreçtir. Süreleri kaçırılan veya hukuki dayanaktan yoksun yönetilen dosyalar, telafisi güç ticari zararlara ve taklit riskiyle karşı karşıya kalmanıza yol açabilir.
Göklü Hukuk Bürosu olarak; SMK ve yerleşik içtihatlar ışığında, ürünlerinizin özgün görünümünü korumak adına hem itiraz hem de karşı görüş süreçlerinde profesyonel vekil hizmeti sunuyoruz.
Tasarımlarınızın hukuki güvenliğini sağlamak ve süreçler hakkında detaylı bilgi almak için info@goklulaw.com adresinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.
İlgili Kişi:
Kurucu Ortak | Avukat | Marka & Patent Vekili
