top of page

Patent ve Faydalı Model Devri: Noter Onayı, Devir Bedeli, Yıllık Ücretler, Avrupa Patentleri ve Yabancı Taraflı Devirler

12 Kas
11 dakikada okunur
ÖZET BİLGİ: Patent ve faydalı model devirleri de marka devirleri gibi yazılı yapılmalı ve noterde onaylanmalıdır (SMK m. 148/4); devir, TÜRKPATENT siciline kaydedilmedikçe iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez (SMK m. 148/5). Patente özgü iki nokta ise sıklıkla gözden kaçmaktadır. Birincisi, patent devir bedelinin sözleşmede belirtilmesi veya talep formunda beyan edilmesi zorunludur (Yönetmelik m. 125/2). İkincisi, devredilen hakkın ayakta olup olmadığı yıllık ücretlere bağlıdır. Yargıtay, devri taahhüt edilen bir faydalı modelin, devirden önce yıllık ücreti ödenmediği için hükümden düştüğü, sonradan aynı istemlerle alınan yeni belgenin de yenilik taşımadığı bir olayda, devir borcunun ifa edilmiş sayılamayacağını ve ödenen bedelin iadesi gerektiğini kabul etmiştir (Yargıtay 11. HD, 23.06.2020, 2019/4643 E., 2020/3101 K.). Bu nedenle her patent devrinden önce yıllık ücret geçmişi, lisans kayıtları ve hak sahipliği zinciri sicil üzerinden kontrol edilmelidir.

Teknoloji odaklı şirket satın almalarında, Ar-Ge iş birliklerinde ve buluşu yapan kişiden sanayi şirketine yapılan aktarımlarda işlemin asıl konusu çoğu zaman bir patent veya faydalı modeldir. Bu hakların devri, marka devrine uygulanan genel kurallara tabi olmakla birlikte, patent hukukunun kendine özgü kuralları nedeniyle ayrıca dikkat gerektiren bir işlemdir.


Bu makalede patent ve faydalı model devrinin şekil şartları, devir bedelinin beyanı, yıllık ücretlerin devre etkisi, devredenin bilgi verme yükümlülüğü ve sorumluluğu, çalışan buluşları ile hak sahipliği zinciri, Avrupa patentleri ve PCT başvurularındaki kayıt mercii ile yabancı taraflı devirler, güncel Yargıtay kararları ışığında ele alınmaktadır.


Hans Baluschek, City of Workers
Hans Baluschek (1870-1935), “City of Workers”

Hukuki Çerçeve

Patent ve faydalı model devri, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) tüm sınai mülkiyet haklarına uygulanan 148. maddesine tabidir. Patente özgü kurallar ise SMK m. 109 (patent isteme hakkı), m. 112 (ortaklık ilişkisi ve bölünmezlik), m. 126 (bilgi verme yükümlülüğü), m. 127 (devirden doğan sorumluluk) ve m. 139'da (hükümsüzlüğün etkisi) yer almaktadır. SMK m. 145 uyarınca patente ilişkin hükümler, niteliğine aykırı düşmedikçe faydalı modellere de uygulanır. Sicil kaydı için istenen belgeler Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik'in (Yönetmelik) 125. maddesinde düzenlenmiştir.


Marka devrine ilişkin genel kurallar, yani noter onayının geçerlilik şartı olması, sicil kaydının üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilirlik bakımından taşıdığı önem ve yabancı taraflı devirlerdeki apostil ve tercüme şartları, patent ve faydalı model devirleri için de aynen geçerlidir. Bu makalede bu ortak kurallar kısaca hatırlatılmakta; ağırlık patente özgü konulara verilmektedir.


Devrin Konusu: Patent İsteme Hakkı, Başvuru ve Tescilli Patent

Devir işlemi buluşun hukuki hayatının farklı aşamalarında yapılabilir. SMK m. 109/1 uyarınca patent isteme hakkı buluşu yapana veya haleflerine aittir ve bu hakkın başkalarına devri mümkündür. Dolayısıyla henüz başvurusu yapılmamış bir buluş üzerindeki patent isteme hakkı, yapılmış bir patent veya faydalı model başvurusu ve tescilli bir patent ya da faydalı model, devre konu olabilir.


Devrin hangi aşamada yapıldığı, sözleşmenin içeriğini doğrudan etkiler. Başvuru aşamasındaki bir devirde, başvurunun patente bağlanıp bağlanmayacağı ve hangi istemlerle bağlanacağı henüz belli değildir. Bu nedenle bedelin bir kısmının patentin verilmesine bağlanması, istem kapsamının daraltılması hâlinde bedelin nasıl uyarlanacağı ve başvurunun takibinin (inceleme raporlarına yanıt, istem değişiklikleri, ücret ödemeleri vb.) devir tarihinden itibaren hangi tarafça yürütüleceği açıkça düzenlenmelidir.


Uygulamada sık görülen bir yapı, buluşun bir sözleşme kapsamında geliştirilmesi ve patentin alınmasından sonra devredilmesinin baştan kararlaştırılmasıdır. Yargıtay'ın onadığı bir uyuşmazlıkta, yüklenicinin buluşu geliştirip kendi adına patent alacağı ve patentin daha sonra üst sınırı 20.000 Euro olarak belirlenen bir bedelle işverene devredileceği kararlaştırılmıştır. Patent alındıktan sonra işveren, bedeli ödememiş, ayrıca patentin hükümsüzlüğü için dava açmıştır. Bölge adliye mahkemesi, sözleşmede patentin incelemeli veya incelemesiz olacağına ilişkin bir belirleme bulunmadığını, her patent için hükümsüzlük davası açılmasının her zaman ihtimal dâhilinde olduğunu ve bunun devir alma borcundan kaçınmayı haklı kılmadığını kabul ederek 20.000 Euro'nun tahsiline ve patentin işveren adına tesciline karar vermiştir. Karar Yargıtay tarafından onanmıştır (Yargıtay 11. HD, 08.12.2021, 2020/132 E., 2021/6949 K.).


Bu karar, ileride doğacak bir patentin devrini öngören sözleşmelerde, patentin türünün, asgari istem kapsamının ve hükümsüzlük riskinin bedele etkisinin baştan düzenlenmesi gerektiğini göstermektedir.


Şekil Şartı ve Sözleşmenin Zorunlu İçeriği

SMK m. 148/4 uyarınca devir sözleşmesi yazılı olmalı ve noter tarafından onaylanmalıdır. Noter onayı geçerlilik şartıdır; adi yazılı bir devir sözleşmesi hakkı devralana geçirmez ve sicile işlenmez. Sicil kaydı için sözleşmede devre konu patent veya faydalı modelin numarasının yer alması zorunludur (Yönetmelik m. 125/1-c).


Devir Bedelinin Beyanı

Markalardan farklı olarak patent devirlerinde, devir bedelinin devir sözleşmesinde belirtilmesi veya talep formunda beyan edilmesi zorunludur (Yönetmelik m. 125/2). Bedelsiz devirlerde de bu durumun açıkça belirtilmesi, eksiklik bildirimini önler.


Beyan edilen bedelin gerçeği yansıtması ayrıca önem taşır. Yargıtay'ın önüne gelen bir uyuşmazlıkta faydalı model, noterde yapılan resmi devir belgesinde 5.000 TL bedelle devredilmiş gösterilmiştir. Oysa bir gün önce imzalanan adi yazılı sözleşmede devrin karşılığı olarak devredene bölge satıcılığı hakkı ve ayni edimler tanındığı anlaşılmıştır. İlk derece mahkemesi, noter sözleşmesindeki bedelin aksinin ispatlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş; Yargıtay ise bu gerekçeyi yerinde görmeyerek faydalı modelin gerçek devir bedelinin diğer belgeler de dikkate alınarak tespit edilmesi gerektiğine oyçokluğuyla karar vermiştir (Yargıtay 11. HD, 07.10.2020, 2019/821 E., 2020/3938 K.). Kararda karşı oy yazısı bulunması, bu tür uyuşmazlıklarda ispat yükü konusunun tartışmalı olduğunu da göstermektedir.


Bu nedenle ticari karşılığın tamamı tek bir sözleşmede veya birbirine açıkça atıf yapan belgelerde gösterilmeli; noter onaylı kısa devir metni ile asıl ticari sözleşme arasında çelişki bırakılmamalıdır.


Önerilen Diğer Hükümler

  • Patent veya faydalı modelin numarası, başlığı ve gerektiğinde istemlerin listesi,

  • Yıllık ücretlerin devir tarihine kadar ödendiğine ilişkin beyan ve bir sonraki vade tarihi,

  • Patent üzerinde lisans, rehin, haciz, lisans teklifi veya zorunlu lisans bulunmadığına ilişkin taahhüt,

  • Buluşu yapanlar, çalışan buluşu bildirimleri ve hak sahipliği zincirine ilişkin beyanlar,

  • Teknik bilgi, belge, numune ve know-how teslimi ile gizlilik yükümlülüğü,

  • Aynı buluş için yurt dışında alınmış patentlerin akıbeti,

  • Devirden önceki tecavüzlerden doğan taleplerin ve derdest davaların kime ait olacağı,

  • TÜRKPATENT kaydını hangi tarafın, hangi süre içinde yapacağı.


Bölünmezlik: Patentin Kısmi Devri Mümkün müdür?

Markalar mal ve hizmetlerin bir kısmı için, çoklu tasarımlar ise tasarım sıra numaraları itibarıyla kısmen devredilebilir. Patentlerde ise durum farklıdır. SMK m. 112/3 uyarınca, üzerinde birden çok kişinin hak sahipliği bulunsa dahi patent başvurusu veya patent, devir ya da üzerinde hak tesisi için bölünemez. Başka bir ifadeyle bir patentin belirli istemlerinin bir kişiye, diğer istemlerinin başka bir kişiye devredilmesi mümkün değildir.


Bunun yerine iki yol izlenebilir. İlki, patent üzerinde pay devridir: Her hak sahibi kendisine düşen pay üzerinde serbestçe tasarrufta bulunabilir (SMK m. 112/1-a). Bu durumda devralan, patentin bir bölümünün değil, patentin tamamı üzerinde bir payın sahibi olur. İkincisi ise, belirli bir kullanım alanı veya bölge için lisans verilmesidir. Pay devrinde, ortaklar arasında lisans verilebilmesi için oybirliği arandığı (SMK m. 112/2) ve bu nedenle pay sahiplerinden birinin ileride lisans vermeyi engelleyebileceği göz önünde tutulmalıdır. Bu risk, devirle eş zamanlı olarak düzenlenecek bir ortaklık sözleşmesiyle yönetilmelidir.


Yıllık Ücretler: Devredilen Hak Hâlâ Yaşıyor mu?

Patentin koruma süresi başvuru tarihinden itibaren yirmi yıl, faydalı modelin koruma süresi on yıldır ve bu süreler uzatılamaz (SMK m. 101/1). Korumanın devamı için yıllık ücretler, başvuru tarihinden itibaren ikinci yılın sona erdiği tarihte ve izleyen her yıl, başvuru tarihine karşılık gelen ay ve günde ödenmelidir (SMK m. 101/2). Vadesinde ödenmeyen ücret, ek ücretle birlikte altı ay içinde de ödenebilir; bu sürede de ödenmezse hak, vade tarihi itibarıyla sona erer. Sona erme bildiriminden itibaren iki ay içinde telafi ücreti ödenirse hak yeniden geçerlilik kazanır; ancak bu arada hak kazanmış üçüncü kişilerin kazanılmış hakları saklıdır (SMK m. 101/3-5).


Bu kuralların devir işlemine etkisi, Yargıtay'ın önüne gelen bir uyuşmazlıkta açıkça görülmektedir. Olayda bir faydalı modelin 158.000 TL + KDV karşılığında devri taahhüt edilmiş; ancak devirden önce yıllık ücret ödenmediği için faydalı model hükümden düşmüştür. Devreden taraf daha sonra aynı istemlerle yeni bir faydalı model başvurusu yapmış ve bu yeni belgeyi noterde devretmiştir. Yargıtay; ilk faydalı modelin hükümden düşmesiyle buluşun kamunun kullanımına serbest hâle geldiğini, aynı istemleri içeren yeni belgenin yenilik şartını taşımadığını, bu nedenle devir borcunun ifa edilmiş sayılamayacağını belirterek, teslim edilen üretim kalıplarının bedeli dışında devir için ödenen bedelin iadesi gerektiğine hükmetmiştir (Yargıtay 11. HD, 23.06.2020, 2019/4643 E., 2020/3101 K.).


Yıllık ücret riski yalnızca devirden önceki döneme ilişkin değildir. Yargıtay'ın bir başka kararında, sözleşme sona erdiğinde devredene iade edilmesi gereken bir faydalı modelin, devralan şirket döneminde yıllık ücreti ödenmediği için hükümden düştüğü ve devredenin kalan koruma süresinden yararlanma imkânını yitirdiği tespit edilmiştir (Yargıtay 11. HD, 07.10.2020, 2019/821 E., 2020/3938 K.). Bu nedenle geri devir öngören yapılarda, ücret ödeme yükümlülüğü ve bunun ihlalinin sonuçları sözleşmede ayrıca düzenlenmelidir.


Uygulamada bu riskler şu adımlarla yönetilebilir:

  1. Devirden önce TÜRKPATENT sicilinden yıllık ücret geçmişi, hakkın geçerlilik durumu ve sona erme veya yeniden geçerlilik kazanma kayıtları kontrol edilmelidir.

  2. Hak yeniden geçerlilik kazanmışsa, aradaki dönemde üçüncü kişilerin kazanılmış hak iddia edip edemeyeceği değerlendirilmelidir.

  3. Bedelin bir kısmı, devrin sicile kaydına ve hakkın kayıt tarihinde geçerli olduğunun teyidine bağlanmalıdır.

  4. Devir tarihinden sonraki ilk vadenin hangi tarafça ödeneceği ve kayıt tamamlanana kadar ücret takibinin kimde olacağı açıkça yazılmalıdır.


Bilgi Verme Yükümlülüğü ve Devredenin Sorumluluğu

Teknik Bilginin Teslimi

Bir patentin ekonomik değeri çoğu zaman yalnızca tarifnameden değil, buluşun uygulanmasına ilişkin deneyim ve bilgiden kaynaklanır. SMK m. 126/1 uyarınca, sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa patent başvurusunu veya patenti devreden, devralana buluşun normal bir kullanımı için zorunlu olan teknik bilgileri vermekle yükümlüdür. Devralan ise kendisine verilen gizli bilgilerin açıklanmasını önlemek için gerekli tedbirleri almalıdır (SMK m. 126/2).


Kanunun aradığı ölçüt "normal bir kullanım için zorunlu" bilgidir. Devralanın daha kapsamlı bir teknoloji aktarımı beklediği hâllerde (üretim süreçleri, kalite parametreleri, tedarikçi bilgileri, eğitim desteği) bunun kapsamı, teslim şekli ve süresi ayrıca sözleşmeye yazılmalıdır.


Yetkisizlik ve Hükümsüzlük Hâllerinde Sorumluluk

Devredenin işlemi yapmaya yetkili olmadığının sonradan anlaşılması hâlinde devreden ilgililere karşı sorumludur (SMK m. 127/1). Başvurunun geri alınması veya reddedilmesi ya da patentin hükümsüz kılınması hâllerinde ise taraflar daha kapsamlı bir sorumluluk öngörmemişse SMK m. 139 uygulanır (SMK m. 127/2). Buna göre hükümsüzlük geçmişe etkilidir; ancak hükümsüzlük kararından önce yapılmış ve uygulanmış sözleşmeleri etkilemez. Bununla birlikte bu sözleşmeler uyarınca ödenmiş bedelin hakkaniyet gereğince kısmen veya tamamen iadesi talep edilebilir (SMK m. 139/2-b ve 139/3).


SMK m. 127/3 ise patente özgü önemli bir karine içermektedir. Devreden, patent başvurusu veya patente konu buluşun patentle korunabilirliği hakkında Türkçe veya yabancı dildeki rapor ve kararları ya da bu konuda bildiklerini karşı tarafa bildirmemiş ve bunlara ilişkin beyanları içeren belgelere sözleşmede yer vermemişse, kötüniyetli olduğu kabul edilir. Kötüniyetli devreden ise fiillerinden her zaman sorumludur.


Bu hüküm, devreden açısından bir koruma aracına da dönüştürülebilir. Türk başvurusuna ait araştırma ve inceleme raporlarının yanı sıra aynı buluş için yurt dışında alınan patentlere ilişkin raporlar, itiraz ve hükümsüzlük kararları da sözleşmeye ek olarak listelenmeli ve devralana teslim edildiği belgelenmelidir. Devralan açısından ise bu belgelerin incelenmesi, bedelin belirlenmesinden önce yapılması gereken temel bir hukuki ve teknik incelemedir. Sorumluluk davalarında tazminat talep süresi, sorumluluğa dayanak olan mahkeme kararının kesinleşmesiyle başlar (SMK m. 127/4).


Hak Sahipliği Zinciri: Çalışan Buluşları ve Üniversiteler

Patent devrinde devralanın en çok sorgulaması gereken konulardan biri, devredenin buluş üzerinde gerçekten hak sahibi olup olmadığıdır. SMK m. 90/5 uyarınca buluşu yapan başvuruda belirtilir; başvuru sahibi buluşu yapan değilse veya buluşu yapanlardan sadece biri ya da birkaçıysa, patent başvuru hakkını ne şekilde elde ettiğini başvuruda açıklamak zorundadır. Bu açıklama, hak sahipliği zincirinin ilk halkasıdır.


Buluş bir çalışan tarafından yapılmışsa, hizmet buluşu ve serbest buluş ayrımı ile bildirim ve talep süreçleri SMK m. 113 ve devamı maddelerine göre değerlendirilmelidir. Yükseköğretim kurumlarında gerçekleştirilen buluşlar için SMK m. 121 ayrı bir rejim öngörmektedir. Bu süreçlerin belgelenmemiş olması, devralanı ileride gasp iddialarıyla karşı karşıya bırakabilir.


Bu riskin uygulamadaki karşılığı, Yargıtay'ın onadığı bir kararda görülmektedir. Olayda bir ürünün geliştirilmesi bir protokol kapsamında başka bir şirkete yaptırılmış ve protokolle ürün üzerindeki fikri ve sınai haklar davacıya devredilmiştir. Buna rağmen buluşa ilişkin patent başvurusu bir gerçek kişi tarafından yapılmış ve başvuru daha sonra bir şirkete devredilmiştir. Mahkeme, davacının buluş üzerinde gerçek hak sahibi olduğunu ve önceki başvuru sahibinin patent isteme hakkını gasp ettiğini tespit etmiştir (Yargıtay 11. HD, 19.06.2018, 2016/13772 E., 2018/4567 K.). Bir başka uyuşmazlıkta ise, bir Bakanlığa bağlı olarak çalışırken hizmet buluşu niteliğinde buluşlar yapan davacının, davalı tarafından noter onaylı devir sözleşmesiyle proje sahibi kuruma devredilmiş patent, faydalı model ve tasarım tescillerine dayanarak davalıdan talepte bulunamayacağı, taleplerini ancak kendisini istihdam eden kuruma yöneltebileceği gerekçesiyle verilen ret kararı onanmıştır (Yargıtay 11. HD, 13.02.2018, 2016/7250 E., 2018/1014 K.).


Bu nedenle devirden önce; buluşu yapanların listesi, çalışan buluşu bildirimleri ve işverenin talep yazıları, Ar-Ge ve hizmet sözleşmelerindeki fikri mülkiyet hükümleri ile varsa kamu destekli proje şartları incelenmeli ve sözleşmeye tekeffül olarak yansıtılmalıdır.


Mevcut Lisanslar, Lisans Teklifi ve Kullanma Yükümlülüğü

Devre konu patent üzerinde sicile kayıtlı lisanslar bulunabilir. Patent sahibi, sicile kayıtlı lisans sahiplerinin izni olmadıkça patentten vazgeçemez (SMK m. 140/5). Devralan, mevcut lisansların süresini, bedelini ve inhisari olup olmadığını devirden önce öğrenmeli; lisans gelirlerinin devir tarihinden itibaren kime ait olacağı sözleşmede düzenlenmelidir.


Patent sahibi, buluşu kullanmak isteyen herkese lisans vereceğini Kuruma bildirmiş olabilir; bu lisans verme teklifi Bültende yayımlanır ve her zaman geri alınabilir (SMK m. 128). Yönetmelik m. 117/2, teklifin kendiliğinden geri alınmış sayılmasını yalnızca SMK m. 110 ve 111 kapsamındaki hak sahipliği değişiklikleri için öngörmekte; sözleşmeye dayalı devirde teklifin akıbetini ayrıca düzenlememektedir. Bu nedenle devirden önce sicilde yayımlanmış bir lisans teklifi bulunup bulunmadığı kontrol edilmeli, devralanın teklifi sürdürüp sürdürmeyeceği sözleşmede kararlaştırılmalı ve gerekiyorsa teklif Kuruma bildirimle geri alınmalıdır.


Patente özgü bir diğer konu kullanma yükümlülüğüdür. SMK m. 130 uyarınca patent sahibi veya yetkili kıldığı kişi buluşu kullanmak zorundadır. Patentin verilmesi kararının Bültende yayımlanmasından itibaren üç yıllık veya başvuru tarihinden itibaren dört yıllık sürelerden hangisi daha geç sona eriyorsa, bu sürenin bitiminden itibaren buluş kullanılmıyorsa ya da kullanım ulusal pazar ihtiyacını karşılayacak düzeyde değilse, ilgili herkes zorunlu lisans talep edebilir. Aynı durum, kullanıma haklı bir neden olmaksızın aralıksız üç yıldan fazla ara verilmesi hâlinde de geçerlidir. Devralanın patenti stratejik olarak elinde tutmayı planladığı durumlarda bu risk ayrıca değerlendirilmelidir. Patent üzerinde zorunlu lisans verilmişse, zorunlu lisans ancak lisans alanın işletmesiyle veya işletmenin ilgili bölümüyle birlikte devredilebilir (SMK m. 135).


Devrin Sicile Kaydedilmemesinin Sonuçları

Noter onaylı devir sözleşmesi taraflar arasında hüküm doğurur; ancak sicile kaydedilmeyen hukuki işlemlerden doğan haklar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez (SMK m. 148/5). Yargıtay, SMK m. 148 kapsamında verdiği ve bir marka devrine ilişkin olan bir kararında, noter onayının devrin kurucu unsuru olduğunu, tescilin ise iyiniyetli üçüncü kişinin korunmasında etkili olduğunu belirtmiştir. Olayda aynı hak önce davacıya, devir sicile işlenmeden ise devredenin babasına ikinci kez devredilmiş ve ikinci devir sicile kaydedilmiştir. Yargıtay, yakınlık ilişkisinin ikinci devralanın iyiniyetli olmadığına karine teşkil edeceğini belirterek davanın reddine ilişkin kararı bozmuştur (Yargıtay 11. HD, 29.05.2024, 2023/954 E., 2024/4452 K.). SMK m. 148 tüm sınai mülkiyet haklarına uygulandığından aynı ilkeler patent ve faydalı model devirleri için de geçerlidir.


Patente özgü sonuçlar da bulunmaktadır. Kurum bildirimleri, yıllık ücret hatırlatmaları ve sona erme bildirimleri sicildeki hak sahibine gönderilir. Faydalı modelin hükümsüzlüğü davası, sicile faydalı model sahibi olarak kayıtlı kişiye karşı açılır (SMK m. 144/3). Kayıtsız devirde devralan, kendi hakkını ilgilendiren bu süreçlerden habersiz kalabilir.


Avrupa Patentleri ve PCT Başvuruları

Türkiye, Avrupa Patent Sözleşmesi'ne (EPC) taraftır; ancak Avrupa Birliği üyesi olmadığından Unitary Patent sistemi Türkiye'yi kapsamamaktadır. Türkiye için geçerli kılınan (valide edilen) bir Avrupa patenti, Türkiye bakımından ulusal patentle aynı hükümleri doğurur ve sonraki devirleri kural olarak TÜRKPATENT siciline kaydedilir.


Bunun önemli bir istisnası vardır. Avrupa patentinin verilmesinden sonraki itiraz süresi içinde veya itiraz işlemleri devam ederken yapılan devirler, EPC Kural 85 uyarınca Avrupa Patent Ofisi (EPO) nezdinde kaydedilir. Bu dönemde yapılan bir devirde, EPO kaydının yanı sıra Türkiye bakımından TÜRKPATENT kaydının da planlanması gerekmektedir. Avrupa patent başvurusu aşamasındaki devirler ise EPO'ya kaydedilir.


Uluslararası (PCT) aşamadaki bir başvurunun devri, başvuru sahibindeki değişikliğin PCT Kural 92bis uyarınca Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO) Uluslararası Bürosu'na kaydettirilmesiyle uluslararası başvuruya yansıtılır. Başvuru ulusal aşamaya geçtikten sonra ise devir, ulusal ofis nezdinde ayrıca kaydedilmelidir. Bir patent ailesinin birden çok ülkede ve farklı aşamalarda bulunduğu portföy devirlerinde, her bir hak için doğru kayıt merciinin ve şekil şartlarının ayrı ayrı belirlenmesi gerekmektedir.


Yabancı Taraflı Devirler

Taraflardan birinin yabancı olduğu devirlerde noter onayı şartı aynen geçerlidir. Yurt dışında imzalanan sözleşmede imzalar yerel noterce onaylanmalı ve bu onay, Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraf ülkelerde apostil şerhiyle, taraf olmayan ülkelerde ise konsolosluk tasdikiyle tamamlanmalıdır. Yabancı dildeki sözleşme, yeminli tercüman onaylı Türkçe tercümesiyle birlikte sunulmalıdır (Yönetmelik m. 125/1-ç). Patent numarasının, devir bedelinin ve tarafların imzalarının aynı belge üzerinde, mümkünse aynı sayfada yer alması, imza sayfasının ayrı onaylanmasından kaynaklanan eksiklik risklerini azaltır. Bu konulardaki ayrıntılar, marka devrine ilişkin makalemizde ele alınmıştır.


Yabancı taraflı patent devirlerinde ayrıca, aynı buluş için yurt dışında alınmış patentlerin her ülkenin kendi şekil kurallarına göre devredilmesi, Türkiye'deki patentin bu genel devir paketinin dışında kalmaması ve vergi yükümlülüklerinin önceden değerlendirilmesi gerekmektedir.


Sonuç

Patent ve faydalı model devri, marka devriyle aynı şekil kurallarına tabi olsa da, devralanın asıl riskleri sözleşmenin şeklinden çok devredilen hakkın içeriğinde yatmaktadır. Yıllık ücreti ödenmemiş bir hak, hak sahipliği zinciri eksik bir başvuru veya patentlenebilirliğe ilişkin olumsuz raporların paylaşılmadığı bir devir, noter onayı ve sicil kaydı eksiksiz olsa bile devralanın beklediği korumayı sağlamayabilir. Bu nedenle patent devirlerinin, hukuki ve teknik incelemenin birlikte yürütüldüğü bir süreç olarak planlanması gerekmektedir.


Yararlanılan mevzuat ve kararlar

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m. 90, 101, 109, 112, 113 vd., 121, 126, 127, 128, 130, 135, 139, 140, 144, 145, 148 · Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik m. 117, 125 · Avrupa Patent Sözleşmesi Uygulama Yönetmeliği Kural 22, 85 · PCT Uygulama Yönetmeliği Kural 92bis

Yargıtay 11. HD, 23.06.2020, 2019/4643 E., 2020/3101 K. · Yargıtay 11. HD, 07.10.2020, 2019/821 E., 2020/3938 K. · Yargıtay 11. HD, 08.12.2021, 2020/132 E., 2021/6949 K. · Yargıtay 11. HD, 19.06.2018, 2016/13772 E., 2018/4567 K. · Yargıtay 11. HD, 13.02.2018, 2016/7250 E., 2018/1014 K. · Yargıtay 11. HD, 29.05.2024, 2023/954 E., 2024/4452 K.


Bu makale genel bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki görüş niteliğinde değildir.


Patent ve faydalı model devir sözleşmelerinin hazırlanması, devir öncesi hukuki ve teknik inceleme, noter ve apostil süreçlerinin koordinasyonu ile TÜRKPATENT, EPO ve WIPO nezdindeki kayıt işlemleri konusunda bizimle info@goklulaw.com adresi üzerinden iletişime geçebilirsiniz.


İlgili Kişi:

Evren Fırat Göklü

Kurucu Ortak | Avukat | Marka & Patent Vekili

 
 
bottom of page